Mûsikî
Âyînin dili
Semâ töreninin bel kemiği olan âyîn-i şerîf, belirli bir makamda bestelenmiş büyük bir mûsikî formudur. Bir âyin bestelemek, Türk mûsikîsinde bestekârlığın zirvesi sayılır.
Âyîn-i şerîf: bir mûsikî formu
Mevlevî âyini, Türk din mûsikîsinin en gelişkin formlarından biridir. Belirli bir makamda bestelenir ve dört “selâm”dan oluşur. Bir âyinin tamamı tek bir bestekâr tarafından bestelenebildiği gibi, peşrevler ve selamlar farklı bestekârlara da ait olabilir.
Dinle: bir âyîn-i şerîf
Sözün mûsikîye dönüşü. Aşağıdaki kayıt, bütün bir âyinin baştan sona icrasıdır; na‘ttan son yürük semâîye kadar dört selâmı işitirsiniz.
Âyinin bölümleri
Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Mevlevî Âyini”.
- Na't-ı MevlânâÂyin, Mevlânâ'ya övgü niteliğindeki na't ile açılır (genellikle Itrî'nin bestesi).
- Kudüm ve taksimKudümzenbaşı kudüme vurur; neyzenbaşı âyinin makamında uzun bir taksim icra eder.
- PeşrevMuzaaf Devr-i Kebîr adı verilen 56 zamanlı usulde bestelenmiş çalgısal giriş.
- Dört SelâmÂyinin dört bölümü; semâın dört safhasına eşlik eder.
- Son peşrev ve son yürük semâîTöreni tamamlayan çalgısal bölümler.
Sazlar
Makamlar
Her âyin, bestelendiği makamla anılır (örneğin Ferahfezâ Âyini, Sûzidil Âyini). Rast, dügâh, hüseynî, hicaz, ferahfezâ gibi makamlar Mevlevî mûsikîsinin başlıca renkleridir. Kavram atlasında mûsikî makamlarını ayrı bir düğüm türü olarak keşfedebilirsiniz.
Makamları atlasta gör ↗Mûsikî üzerine kaynaklardan
Kaynaktan getiriliyor…
Âyin, makam ve sazları kaynaklarda aramak için
Kaynaklı arama ↗