mevlevilik.org

İlişkisel biyografi arşivi

İnsanlar üzerinden yaşayan bir gelenek.

Mevlânâ’nın sohbet halkasından şârihlere, çelebilerden neyzenlere kadar her kişi; eser, mekân, görev ve hoca-talebe bağlarıyla okunur.

Yayında
25 çekirdek dosya
Kapsam
13.-20. yüzyıl
İlke
Kaynak ve kesinlik görünür

25 şahsiyet gösteriliyor

1207-1273

Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî

Mesnevî, Dîvân-ı Kebîr, Fîhi Mâ Fîh, Mecâlis-i Seb‘a ve mektuplarıyla sonraki Mevlevî geleneğinin merkezinde yer alan âlim ve sûfî.

müellifâlimmutasavvıf
Belh / Larende / Konya / ŞamDosyayı aç
ö. 1231

Bahâeddin Veled

Mevlânâ’nın babası ve Maârif adlı eserin müellifi. Ailenin Horasan’dan Anadolu’ya uzanan ilmî çevresinin başlıca ismidir.

âlimvaizmüellif
Belh / Larende / KonyaDosyayı aç
ö. 1247 dolayları

Şems-i Tebrizî

Mevlânâ ile sohbeti, onun şiir ve irfan dilinde güçlü bir dönüşümle ilişkilendirilen sûfî. Hayatının son safhasına dair rivayetler ihtilaflıdır.

sohbet şeyhimutasavvıf
Tebriz / Şam / KonyaDosyayı aç
ö. 1258

Selâhaddin Zerkûb

Şems’in kayboluşundan sonraki dönemde Mevlânâ’nın yakın çevresinde bulunan ve halifesi kabul edilen kuyumcu.

halifesohbet halkası
KonyaDosyayı aç
ö. 1284

Hüsâmeddin Çelebi

Mesnevî’nin söyleniş sürecini teşvik eden, beyitleri kaydeden ve Mevlânâ’dan sonra çevrenin idaresini üstlenen yakın halife.

halifeMesnevî kâtibiçelebi
KonyaDosyayı aç
1226-1312

Sultan Veled

Mevlânâ’nın oğlu. Eserleri ve teşkilat faaliyetiyle Mevlevîliğin kurumsallaşmasında temel rol oynadı.

müellifçelebiteşkilat kurucu
Konya / AnadoluDosyayı aç
1272-1320

Ulu Ârif Çelebi

Sultan Veled’in oğlu. Seyahatleri ve kurduğu bağlarla erken Mevlevî ağının genişlemesinde etkili oldu.

çelebiseyahat ve yayılma
Konya / Anadolu / İranDosyayı aç
ö. 1729

Kutbü’n-nâyî Osman Dede

Galata Mevlevîhânesi postnişini, neyzen, bestekâr ve Türk mûsikîsi nazariyatının önde gelen isimlerinden.

neyzenbestekârşeyhnazariyatçı
GalataDosyayı aç
ö. 1711 veya 1712

Buhûrîzâde Mustafa Itrî

Rast Na‘t-ı Mevlânâ’sı Mevlevî mukabelesinin ses hafızasında merkezî yer tutan klasik Türk mûsikîsi bestekârı.

bestekârhânende
İstanbulDosyayı aç
1757-1799

Şeyh Gâlib

Hüsn ü Aşk’ın müellifi, Galata Mevlevîhânesi şeyhi ve klasik şiirin güçlü Mevlevî temsilcilerinden.

şairşeyhmüellif
İstanbul / GalataDosyayı aç
1825-1897

Mehmed Zekâi Dede Efendi

Klasik repertuvarın aktarımında ve Mevlevî âyini besteciliğinde etkili mûsikîşinas.

bestekârhânenderepertuvar aktarıcısı
İstanbulDosyayı aç
1877-1951

Tâhirü’l-Mevlevî

Mesnevî şerhi, öğreticiliği ve yayın faaliyetleriyle yakın döneme Mevlevî metin ve hafızasını taşıyan isim.

şârihmesnevîhanmüellifgazeteci
İstanbulDosyayı aç
1871-1935

Rauf Yektâ Bey

Meşk geleneği ile modern mûsikî araştırması arasında köprü kuran, Dârülelhân Tasnif ve Tesbit Heyeti’nde çalışan nazariyatçı.

nazariyatçıneyzenaraştırmacı
İstanbulDosyayı aç
13. yüzyıl

Kerrâ Hatun

Mevlânâ'nın Gevher Hatun'un vefatından sonraki eşidir. Şemseddin Yahyâ adlı çocuğuyla aileye katıldı; Âlim Çelebi ve Melike Hatun'un annesidir.

Mevlânâ ailesikadın Mevlevî
KonyaDosyayı aç
ö. 1246 dolayları

Kimyâ Hatun

Mevlânâ'nın evlâtlığı ve Şems-i Tebrizî'nin eşidir. Hayatının ayrıntıları erken kaynaklarda sınırlı ve yer yer menkıbevî biçimde aktarılır.

Mevlânâ ailesikadın Mevlevî
KonyaDosyayı aç
13. yüzyıl

Gevher Hatun

Semerkantlı Şerefeddin Lâlâ'nın kızı, Mevlânâ'nın ilk eşi; Sultan Veled ile Alâeddin Çelebi'nin annesidir.

Mevlânâ ailesikadın Mevlevî
Lârende / KonyaDosyayı aç
13. yüzyıl

Melike Hatun

Mevlânâ ile Kerrâ Hatun'un kızıdır. Kaynaklarda erkek aile üyelerine göre daha sınırlı görünür; ilişkisel aile kaydının görünür bir parçası olarak ele alınır.

Mevlânâ ailesikadın Mevlevî
KonyaDosyayı aç
13.-14. yüzyıl

Mutahhara Âbide Hatun

Sultan Veled'in kızı. Mevlânâ soyunun kadın kolundan devam eden ve inâs çelebileri diye anılan çizginin erken temsilcisidir.

inâs çelebisikadın Mevlevî
KonyaDosyayı aç
ö. 1277

Muînüddin Süleyman Pervâne

Anadolu Selçuklu yönetiminin güçlü devlet adamlarından. Mevlânâ ve dönemin ilmî-tasavvufî çevreleriyle ilişkisi kaynaklarda görünür.

Selçuklu devlet adamıçevre
Konya / Tokat / SinopDosyayı aç
ö. 1647

Sâbûhî Ahmed Dede

Konya intisabı, Şam ve Yenikapı meşihatlarıyla 17. yüzyıl Mevlevî ağında yer alan şair ve şârih.

şeyhşairMesnevî şârihi
Konya / Şam / YenikapıDosyayı aç
1854-1911

Hüseyin Fahreddin Dede

Bahariye Mevlevîhânesi postnişini; ney icrası, besteciliği ve mûsikî çevresiyle son dönem Mevlevî kültürünün önemli aktarıcılarından.

şeyhneyzenbestekâr
Bahariye / İstanbulDosyayı aç
1869-1943

Ahmed Irsoy

Yenikapı çevresinde yetişen kudümzenbaşı ve bestekâr; klasik repertuvarın kayıt ve aktarımında etkili oldu.

kudümzenbaşıbestekârrepertuvar aktarıcısı
Yenikapı / İstanbulDosyayı aç