Dosya hakkında
Bu biyografi; hayat çizgisi, dönemin tarihî bağlamı, Mevlevîlik içindeki konum ve kalıcı etkiler birlikte okunacak biçimde hazırlanmıştır.
Bilgi durumu: kaynaklarda açık
Hayatı ve yetişme çevresi
Bahâeddin Muhammed 1226'da Lârende'de Mevlânâ ile Gevher Hatun'un oğlu olarak doğdu. Şems, Selâhaddin ve Hüsâmeddin'i yakından tanıdı; Selâhaddin'in kızı Fâtıma Hatun'la evlendi. Babasının ölümünden sonra hemen değil, Hüsâmeddin ve Kerîmüddin Bektemür'ün ardından topluluğun başına geçti.
13. yüzyıl sonu Anadolu'sunda siyasî birlik çözülürken şehirler arası dinî ağlar önem kazandı. Sultan Veled halifeler tayin ederek, yerel yöneticilerle ve ailelerle bağ kurarak Konya çevresindeki topluluğu sürekliliği olan bir yapıya dönüştürdü.
Mevlevîlik içindeki yeri
Mevlevîliğin kurumsallaşmasının başlıca ismidir. Bununla birlikte semâ, kıyafet ve âdâbın sonraki bütün biçimlerini tek başına onun kurduğunu söylemek anakronik olur; kurum birkaç yüzyıl içinde katmanlaştı.
Eserleri, etkisi ve mirası
İbtidânâme erken aile çevresi için temel manzum kaynaktır. Rebâbnâme ve İntihânâme öğretici mesnevîler, Maârif sohbet ve öğütlerden oluşan nesir eseridir. Türkçe ve Rumca beyitleri çok dilli Anadolu çevresine ayrıca ışık tutar.